مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Validation of the professional development model for elementary school teachersAbstractاعتباریابی مدل توسعه حرفه ای معلمان دوره ابتدایی824fa یعقوب جهاندیدهگروه مدیریت آموزشی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران. جعفر قهرمانیگروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران۰۰۰۰۰۰۰۱۵۶۷۹۱۷۷۸حسینبقاییگروه علمی مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران20251111<p>The present study was conducted with the aim of validating a professional development model for elementary school teachers in East Azerbaijan. The method of the present study is applied in terms of purpose and descriptive-survey based on the nature of the data. In the quantitative part, the statistical environment of the study included all elementary school teachers in East Azerbaijan, approximately 3,500 people. In order to estimate the required sample size in the quantitative part of the study, approximately 350 samples were selected using the Cochran formula. And the samples were selected using stratified random sampling. Interview and questionnaire tools were used to collect data in the present study. The validity and reliability of the tools were examined and confirmed. In the quantitative part, in the inferential part, tests such as Pearson correlation, one-sample t-test, structural equation modeling (confirmatory factor analysis) were also used to answer the research questions using SPSS-v21 and Lisrel-v8.8 software. The results of factor analysis showed that 18 main components were identified from 120 existing indicators (items). Accordingly, the components of knowledge, skills, and attitude were identified as constituent factors, and the factors of educational technologies and personal competencies and contextual factors were identified as effective factors.</p><p>پژوهش‌ حاضر ، با هدف‌ اعتبار یبی مدل توسعه حرفه ای معلمان دوره ابتدایی آذربایجانشرقی انجام‌ پذیرفت. روش‌ پژوهش‌ حاضر از لحاظ هدف‌، کاربردي و بر مبناي ماهیت‌ داده‌ها نیز از نوع‌توصیفی- پیمایشی می باشد. در بخش‌ کمی‌محیط آماري پژوهش‌ شامل‌، تمام‌ معلمان‌ ابتدایی‌ آذربایجانشرقی به‌ تعداد تقریبا ٣٥٠٠ نفر بودند. جهت‌ برآورد حجم‌ نمونه‌ مورد نیاز در بخش‌ کمی‌ پژوهش‌ با استفاده‌ از فرمول‌ کوکران‌ وتقریبا ٣٥٠ نمونه‌ انتخاب‌ شدند. و با نمونه‌گیري تصادفی طبقه ای نسبی ، انتخاب‌ نمونه‌ها صورت‌ گرفت‌. براي گردآوري داده‌ها در پژوهش‌ حاضر از ابزارهاي مصاحبه‌ و پرسشنامه‌ استفاده‌ شد. روایی‌ و پایایی‌ ابزارها مورد بررسی‌ و تأیید قرار گرفتند. در بخش‌ کمی‌ نیز، در قسمت‌ استنباطی‌ براي پاسخ‌ به‌ سؤال‌هاي پژوهش‌ از آزمون‌هایی‌ نظیر همبستگی‌ پیرسون‌، آزمون‌ تی‌ تک‌ نمونه‌اي، مدل‌سازي معادلات‌ ساختاري (تحلیل‌ عاملی‌ تأییدي) با استفاده‌ از نرم‌افزارهاي SPSS-v21 و Lisrel-v8.8 نیز بهره‌ گرفته‌ شد. نتایج‌ حاصل‌ از تحلیل‌ عاملی‌ نشان‌ داد که‌ از میان‌ ١٢٠ شاخص‌ (گویه‌) موجود، ١٨ مؤلفه‌ي اصلی‌ شناسایی‌ شدند. بر این‌ اساس‌، مؤلفه‌هاي دانش‌، مهارت‌ و نگرش‌ به‌عنوان‌ عوامل‌ تشکیل‌ دهنده‌ و عوامل‌ فناوری های آموزشی و شایستگی های شخصی و عوامل زمینه ای‌ به‌عنوان‌ عوامل‌ مؤثر شناسایی‌ شدند.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54326مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Identifying and Prioritizing Factors Affecting the Probability of Social Security Retirement with the Delphi and Fuzzy Dimtel approachشناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر احتمال بازنشستگی تأمین اجتماعی با رویکرد دلفی و دیمتل فازی2552faجعفر ابریشم بافدانشجوی دکتری گروه مدیریت صنعتی -مالی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایرانحسن قدرتی استادیار، گروه مدیریت، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کاشان، ایرانحسین پناهیاناستاد، گروه مدیریت مالی، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کاشان، ایرانمیثمعرب زادهاستادیار گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی،کاشان ، ایرانحسینجباریاستادیار گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران0002025510<p>Many countries, including industrialized and developed countries, adjust their social security and pension programs to reduce government spending and increase the active workforce. Such reforms directly affect government spending and participation decisions. The purpose of the current research was to identify and prioritize the factors affecting the probability of retirement with the Fuzzy Dimetal approach. The current research was based on a survey research design with a descriptive-inductive inference method, and it was quantitative in terms of the nature of the data and the method of analysis. The statistical population of the current research was university professors, trustees and specialists in social security affairs in 1402. In this research, in connection with the statistical community of experts, 14 experts were selected by snowball method. In order to fulfill the goals and answer the research questions, this research has been done in two main phases. In the first stage, by reviewing the literature and evaluating the results of the studies, the ground has been prepared for the comprehensive identification and extraction of factors and sub-factors affecting the probability of retirement and their classification. In the following, in order to screen the identified variables, the Delphi technique was used and by surveying experts, by analyzing the field of knowledge and analyzing the content of retirement evaluation metrics and identifying the factors affecting it, and by using a persuasive Delphi survey of experts and applying Dimitl's fuzzy multi-criteria analysis model, two normal and abnormal parameters and education, age and age group, financial factors and physical and mental health were among the most important factors affecting the possibility of people's retirement. Based on the results obtained from the fuzzy Delphi analysis, finally sixteen factors affecting retirement among the effective factors according to the experts, including education level, gender, illness, disability, psychological factor, spouse's employment, business free, rest and recreation, part-time job, type of work (hard and harmful), work pressure, job satisfaction, low salary and benefits, working time and place conditions, employee income and retirement benefits. Finally, the importance assessment, ranking and refinement of indicators and factors affecting retirement based on the multi-criteria approach of Dimtel Fazi led to the finalization of two normal and abnormal indicators and six factors of working years and age (normal indicators), long illness, dismissal, from Disability and desertion (abnormal parameters) were identified as the most important factors affecting the possibility of people's retirement.</p><p>بسیاری از کشورها از جمله کشورهای صنعتی و توسعه‌یافته برای کاهش هزینه‌های دولت و افزایش نیروی کار فعال، برنامه‌های تأمین اجتماعی و بازنشستگی خود را تعدیل می‌کنند. چنین اصلاحاتی مستقیماً بر مخارج دولت و تصمیمات مشارکت تأثیر می‌گذارد. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر احتمال بازنشستگی با رویکرد دیمتل فازی بود. پژوهش حاضر به جهت هدف نظري- کاربردی بوده، متكي به طرح تحقيق پيمايشي با شيوه استنتاج توصیفی-استقرایی به انجام رسيده و از نظر ماهیت داده ها و روش تحلیل از نوع كمي بوده است. جامعه آماری تحقیق حاضر اساتید دانشگاه، متولیان و متخصصین امور تأمین اجتماعی، در سال 1402 بودند. در این تحقیق در ارتباط با جامعه آماری خبرگان به روش گلوله برفی تعداد 14 خبره انتخاب گردید. جهت تحقق اهداف و پاسخ به سؤال‌های پژوهش، این پژوهش در دو فاز اصلی انجام گردیده است. در مرحله اول با مرور ادبیات و ارزیابی نتایج مطالعات، زمینه برای شناسایی و استخراج جامع عوامل و زیرعوامل مؤثر بر احتمال بازنشستگی و دسته بندی آنها فراهم شده است. در ادامه، به منظور غربال سازی متغیرهای شناسایی شده، تکنیک دلفی مورد استفاده قرار گرفته و با نظرسنجی خبرگان، با تحلیل حوزه دانش و تحلیل محتوی سنجه‌های ارزیابی بازنشستگی و عوامل مؤثر بر آن شناسایی و با استفاده از نظرسنجی اقناعی دلفی از خبرگان و به کارگیری الگوی تحلیل چند معیاره دیمیتل فازی دو سنجه عادی و غیر عادی و تحصیلات، سن و گروه سنی، عوامل مالی و سلامت جسمی و روحی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر امکان بازنشستگی افراد بودند. بر اساس نتایج به دست آمده از تحلیل دلفی فازی، در نهایت شانزده عامل مؤثر بر بازنشستگی در میان عوامل مؤثر از نظر خبرگان، به ترتیب شامل سطح تحصیلات، جنسیت، داشتن بیماری، از کار افتادگی، عامل روانی، اشتغال همسر، کسب و کار آزاد، استراحت و تفریح، پاره وقت بودن شغل، نوع کار (سخت و زیان آور)، فشار کاری، رضایت شغلی، پایین بودن حقوق و مزایا، شرایط زمانی و مکانی کار، درآمد کارکنان و مزایای بازنشستگی بودند. در نهایت اهمیت سنجی، رتبه بندی و پالایش سنجه‌ها و عوامل مؤثر بر بازنشستگی بر پایه رویکرد چند معیاره دیمتل فازی منجر به نهایی شدن دو سنجه عادی و غیر عادی و شش عامل سنوات کارکرد و سن (سنجه‌های عادی)، بیماری طولانی، اخراج، از کار افتادگی و مهجوریت (سنجه‌های غیرعادی) به عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر بر امکان بازنشستگی افراد شناسایی گردیدند.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54327مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683An Empirical Analysis of the Interrelationship between Copper Industry Output and Macroeconomic Indicators: A Simultaneous Equations System Approachبررسی رابطه متقابل بین تولیدات صنعت مس و شاخص های کلان اقتصادی(رویکرد سیستم معادلات همزمان)5376faحسیننوری گروه اقتصاد، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران. علی سلمان پور زنوز استادیار ، گروه اقتصاد، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران سیمااسکندری سبزی گروه اقتصاد، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایرانمهدیمرادیگروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران20251226<p>The copper industry, as a strategic pillar of Iran's mineral economy, holds significant potential for achieving national development goals and reducing oil dependency. However, the nature of its interaction with macroeconomic indicators—whether copper production acts as an engine of growth or merely reflects broader economic conditions—remains ambiguous. This study employs a simultaneous equations system approach using annual data from 1996 to 2022 (1375–1401 in the Iranian calendar) to examine the endogenous relationship between copper output and key macroeconomic variables, including GDP growth, real effective exchange rate, domestic investment, global copper prices, and other relevant indicators. The findings reveal a significant but asymmetric bidirectional relationship: copper production is highly responsive to macroeconomic conditions—particularly GDP growth (elasticity = 1.689), real exchange rate (negative impact), and global copper prices—while its positive effect on GDP growth is statistically significant but comparatively modest (elasticity = 0.352). Moreover, the role of the copper industry in boosting non-oil exports is confirmed. The results suggest that despite its inherent potential as a growth engine, the copper sector has largely functioned as a reactive component under macroeconomic instability. These insights underscore the need for macroeconomic stabilization, downstream value chain development, and strategic policy interventions in the mining sector to fully realize copper’s capacity as a driver of sustainable, non-oil economic growth.</p><p>صنعت مس به‌عنوان یکی از بخش‌های استراتژیک اقتصاد معدنی ایران، پتانسیل قابل‌توجهی در جهت تحقق اهداف توسعه‌ای و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی دارد. با این حال، ماهیت رابطه متقابل میان تولیدات این صنعت و شاخص‌های کلان اقتصادی آیا صنعت مس به‌عنوان موتور محرکه رشد عمل می‌کند یا صرفاً بازتابی از شرایط کلان است همچنان مبهم باقی مانده است. این پژوهش با به‌کارگیری روش سیستم معادلات همزمان و داده‌های سالانه دوره ۱۴۰۱–۱۳۷۵، رابطه درون‌زای میان تولید مس و متغیرهایی چون رشد اقتصادی، نرخ ارز واقعی، سرمایه‌گذاری، قیمت جهانی مس و سایر شاخص‌های کلان را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این رابطه دوطرفه اما نامتقارن است: تولید مس به‌طور معنادار تحت تأثیر رشد اقتصادی (کشش ۱/۶۸۹)، نرخ ارز واقعی (تأثیر منفی) و قیمت جهانی مس قرار دارد، در حالی که اثر آن بر رشد اقتصادی مثبت اما محدود (کشش ۰/۳۵۲) است. همچنین، نقش صنعت مس در تقویت صادرات غیرنفتی تأیید شد. نتایج حاکی از آن است که علی‌رغم پتانسیل موتور رشد بودن، این صنعت در شرایط ناپایداری کلان، بیشتر به‌عنوان یک متغیر واکنشی عمل کرده است. این یافته‌ها بر ضرورت تثبیت شاخص‌های کلان اقتصادی، توسعه زنجیره ارزش پایین‌دستی و سیاست‌گذاری هدفمند در بخش معدن تأکید دارند تا پتانسیل کامل این صنعت به‌عنوان محرکی برای رشد پایدار و غیرنفتی محقق شود.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54328مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Optimizing the investment stock portfolio by using algorithms Meta-heuristics of invasive weeds and cuckoosبهینه سازی سبد سهام سرمایهگذاری با بکارگیری الگوریتمهای فراابتکاری علف هرز مهاجم و فاخته 77112fa نوید محمودزاده ملکی دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی گرايش مالی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. حیدر محمدزاده سالطهدانشیار، گروه حسابداری ، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران سلیمان ایرانزادهگروه مدیریت ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.0000-0001-9220-51662025811<p>Stock portfolio optimization is one of the key challenges in investment management, which aims to maximize returns and reduce risk. The invasive weed algorithm, inspired by the behavior of weeds in nature, searches for a more optimal stock selection and has a high ability to escape from local optima. On the other hand, the cuckoo algorithm, which is designed based on the behavior of cuckoo birds in laying eggs in the nests of other birds, can well manage the diversity and risk of the stock portfolio. Since deciding on the types of investments and choosing the most suitable investment method is one of the most basic topics of financial management, therefore, the present research seeks to optimize the stock investment portfolio with the risk minimization approach based on the optimal optimization portfolio theory. Sazi is meta-innovative, the statistical population of this research is the tradable investment stock portfolio in Tehran Securities. A systematic screening method was used to determine the sample size. The first step is to accurately define the problem and identify the decision parameters and variables so that it can be more compatible with real problems. After validating the model and taking into account that the desired final result of the research is the optimization of the stock investment portfolio with the approach of risk minimization and stock return maximization, we tried to provide suitable solutions to solve the mathematical model of the problem. Considering the multi-objective nature of the investigated model, there is no dominant solution, which is achieved by using more effective and efficient meta-heuristic algorithms for invasive weed and cuckoo, which is one of the most recent and efficient meta-heuristic optimization algorithms for calculating the optimal weight of baskets. We checked the results. In order to analyze the data after defining the problem, mathematical modeling has been used to develop a mathematical model. Then, in order to optimize the model, exact solution methods and meta-heuristic optimization methods of invasive weed and cuckoo algorithm have been used using Matlab analytical software. Research modeling based on stock optimization with return-risk objectives and meta-heuristic optimization methods of invasive weeds and cuckoo algorithm were presented.</p><p>بهینه‌سازی سبد سهام یکی از چالش‌های کلیدی در مدیریت سرمایه‌گذاری است که هدف آن حداکثر کردن بازده و کاهش ریسک است. الگوریتم علف هرز مهاجم، با الهام از رفتار علف‌های هرز در طبیعت، به جستجوی بهینه‌تری برای انتخاب سهام می‌پردازد و توانایی بالایی در فرار از بهینه‌های محلی دارد. از سوی دیگر، الگوریتم فاخته، که بر اساس رفتار پرندگان فاخته در تخم‌گذاری در لانه‌های دیگر پرندگان طراحی شده است، به‌خوبی می‌تواند تنوع و ریسک سبد سهام را مدیریت کند. از آنجا كه تصميم گيري در خصوص انواع سرمايه گذاري ها و انتخاب مناسب ترين شيوه سرمايه گذاري از جمله اساسي ترين مباحث مديريت مالي است، بنابرین تحقیق حاضر به دنبال بهینه سازی سبد سرمایه گذاری سهام با رویکرد حداقل سازي ريسك بر اساس تئوري پورتفوي بهینه سازی بهینه سازی فرا‌ابتکاری می باشد، جامعه آماری تحقیق حاضر، سبد سهام سرمایه‌گذاری قابل معامله در بروس اوراق بهادار تهران هستند. برای تعین حجم نمونه از روش غربالگری سیستمی استفاده شد. اولین گام تعریف دقیق مساله و شناسایی پارامترهاو متغیرهای تصمیم بوده تا بتواند انطباق بیشتری با مسائل واقعی داشته باشد. پس از اعتبار سنجی مدل و با عنایت به اینکه نتیجه نهایی مطلوب تحقیق، بهینه سازی سبد سرمایه گذاری سهام با رویکرد حداقل سازي ريسک و حداکثرسازی بازده سهام می باشد، سعی گردید راهکارهایی مناسبی جهت حل مدل ریاضی مساله ارائه گردد. با توجه به چند هدفه بودن مدل مورد بررسی، یک جواب غالب وجود نداشته، که با بکارکیری الگوریتم های موثرتر و کارآمدتر فرا‌ابتکاری علف هرز مهاجم و فاخته، که از جدیدترین و کاراترین الگوریتم های بهینه سازی فرا‌ابتکاری برای محاسبه وزن بهینه سبدها محسوب می شود به بررسی نتایج پرداختیم. به منظور تحلیل داده ها پس از تعریف مساله، با استفاده از مدل سازی ریاضی نسبت به تدوین مدل ریاضی پرداخته شده است. سپس به منظور بهینه سازی مدل از روش‌های حل دقیق و از روش های بهینه سازی فرا ‌ابتکاری علف هرز مهاجم و الگوریتم فاخته با استفاده از نرم افزار تحلیلی Matlab استفاده گردیده است. مدلسازی تحقیق براساس بهینه سازی سهام با اهداف بازده ـ ریسک و روش های بهینه سازی فرا‌ابتکاری علف هرز مهاجم و الگوریتم فاخته ارائه شد.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54330مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683The Relationship Between Monetary Policy Shocks and the Performance of Bank Mellat in Selected Branches of East Azerbaijanرابطه شوک¬های سیاست پولی و عملکرد بانک ملت در شعب منتخب آذربایجانشرقی113155faرضامحمدیگروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانمنیرهدیزجیگروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران0000000328580775سید علی پایتخی اسکوئیگروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانپرویز محمدزاده استاد اقتصاد دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز 0000-0002-1154-75762025812<p>The concept of banking performance in Bank Mellat means evaluating the quality and success of this bank in achieving its financial, credit, operational, service and management goals. This performance is defined based on macro-banking indicators, but given the structure, goals and specific policies of Bank Mellat, it also has specific characteristics. Accordingly, paying attention to the relationship of this issue with monetary policy shocks is of particular importance. Monetary policy shocks can have positive or negative effects on Bank Mellat's performance through the various channels mentioned. These effects depend on the bank's response, the quality of risk management and its adaptive policies. Accordingly, in this study, the effect of monetary policy shocks on the performance of Bank Mellat in selected branches from 1390 to 1402 was examined seasonally using the BVAR method in 4 fourth-level branches of East Azerbaijan province, which include Jolfa, Osku, Saeb and Sufian. The results of the long-term studies show that payment facilities, exchange rates and interest rates have been able to predict 10.28, 8.15 and 1.18 percent of the changes in the performance of the Jolfa branch, 4.82 percent, 11.24 percent and 0.08 percent of the changes in the performance of the Osku branch, 5.21 percent, 13.96 percent and 4.10 percent of the changes in the performance of the Saeb branch, 5.09 percent and 19.90 percent of the changes in the performance of the Sufian branch, respectively.</p><p>مفهوم عملکرد بانکی در بانک ملت به معنای ارزیابی کیفیت و میزان موفقیت این بانک در دستیابی به اهداف مالی، اعتباری، عملیاتی، خدماتی و مدیریتی خود است. این عملکرد بر پایه شاخص‌های کلان بانکی تعریف می‌شود، اما با توجه به ساختار، اهداف و سیاست‌های خاص بانک ملت، دارای ویژگی‌هایی اختصاصی نیز است. بر همین اساس توجه به رابطه این موضوع با شوک¬های سیاست پولی از اهمیت ویژه¬ای برخوردار است. شوک‌های سیاست پولی از طریق کانال‌های مختلف مذکور می‌توانند تأثیرات مثبت یا منفی بر عملکرد بانک ملت نیز داشته باشند. این تأثیرات به نحوه واکنش بانک، کیفیت مدیریت ریسک، و سیاست‌های تطبیقی آن بستگی دارد. بر همین اساس در این مطالعه تاثیر شوک¬های سیاست¬ پولی بر عملکرد بانک ملت در شعب منتخب در از سال 1390 تا 1402 به صورت فصلی با بهره¬گیری از روش بیزین ور در 4 شعبه درجه چهار استان آذربایجان‏شرقی که شامل جلفا، اسکو، صائب و صوفیان می¬باشد، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بررسی¬ها در بلندمدت نشان می¬دهد تسهیلات پرداختی، نرخ ارز و نرخ بهره توانسته¬اند به ترتیب 28/10، 15/8 و 18/1 درصد از تغییرات عملکرد شعبه جلفا، 82/4 درصد، 24/11 درصد و 08/0 درصد از تغییرات عملکرد شعبه اسکو، 21/5 درصد، 96/13درصد و 10/4 درصد از تغییرات عملکرد شعبه صائب، 09/5 درصد و 90/19 درصد از تغییرات عملکرد شعبه صوفیان را پیش¬بینی نمایند.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54346مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Economic Freedom in the Qur'an and Common Perspectivesآزادی اقتصادی در قرآن و دیدگاههای رایج156192fa سعیده علیزاده عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس 0000000238344103مرتضی عزتیپژوهشکده اقتصاد/تربیت مدرس2025816<p>Freedom is a fundamental principle in social life, and there are various views on economic freedom. Some Muslim scholars have also presented views on this subject. It seems that an understanding of economic freedom can be obtained from the Quran. It seems that by obtaining a Quranic understanding, one can have a better assessment of many existing views. Therefore, this article attempts to extract the views of Muslim scholars and other common views. Then, an understanding of the Quran is obtained from the text of the verses of the Quran and compares it with the aforementioned views. Finally, a comparative summary is presented. The results obtained show that some Muslim scholars reject the principle of economic freedom in Islam and do not consider it acceptable. On the other hand, some also consider economic freedom to be a principle in Islam in the areas of choosing economic activity, ownership, and consumption. The Quran also provides a moral framework for freedom, in which the basic principle of economic freedoms in activity (job and business), property and income is established. The restrictions on economic freedom in the Quran are also within the framework of moral restrictions (activities that generate immoral income, ownership of other people's property and consumption of goods that are harmful to man or society are the main axes of these restrictions) which are presented in the Quran based on the purpose of religion.</p><p>آزادی یک اصل اساسی در زندگی اجتماعی است و دیدگاه‌های مختلفی درباره آزادی اقتصادی وجود دارد. همچنین برخی اندیشمندان مسلمان نیز در این زمینه دیدگاه‌هایی ارایه کرده‌اند. به نظر می‌رسد می‌توان از قران نیز برداشتی برای آزادی اقتصادی به دست آورد. به نظر می‌رسد با به دست آوردن برداشت قرانی می‌توان درباره بسیاری از دیدگاه‌های موجود ارزیابی بهتری داشت. از این رو در این مقاله تلاش می‌شود دیدگاه‌های اندیشمندان مسلمان و دیدگاه‌های رایج دیگر استخراج شود. سپس برداشت از قران از متن آیه‌های قران به دست آورده شود و آن را با دیدگاه‌های یاد شده مقایسه کرد. در پایان نیز جمع‌بندی مقایسه‌ای ارایه می‌شود. نتیجه به دست آمده نشان می‌دهد برخی از اندیشمندان مسلمان اصل آزادی اقتصادی را در اسلام مردود می‌دانند و آن را قابل پذیرش نمی‌دانند. در برابر این، برخی نیز آزادی اقتصادی را در زمینه‌های انتخاب فعالیت ‌اقتصادی، مالکیت و مصرف در اسلام اصل می‌دانند. قران نیز یک چارچوب اخلاقی را برای آزادی ارایه می‌کند که در آن اصل اساسی آزادی‌های اقتصادی درفعالیت (شغل و کسب و کار)، مالکیت و درآمد برقرار است. محدودیت‌های آزادی اقتصادی در قران نیز در چارچوب محدودیت‌های اخلاقی است (فعالیت‌هایی که درآمد غیر اخلاقی ایجاد می‌کند، مالکیت دارایی های دیگران و مصرف کالاهایی که برای انسان یا جامعه زیان دارد، محورهای اصلی این محدودیت‌ها هستند)که بر مبنای هدف دین در قران ارایه شده است.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54347مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Critical Discourse Analysis of Welfare Policies in the Seventh Development Planتحلیل گفتمان انتقادی سیاستهای رفاهی در برنامه هفتم پیشرفت193220fa محسنمسعودیانعضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)0009000442405062202612<p>Development plans constitute the most significant macro-level policy documents in Iran, and their representation of welfare, the role of the state, and mechanisms of social protection can substantially shape the future trajectory of the country's welfare system. The present study aims to critically analyze the discourse of welfare policies embedded in the Law of the Seventh Five-Year Development Plan of the Islamic Republic of Iran. This study adopts a qualitative approach and draws upon Norman Fairclough's three-dimensional framework of Critical Discourse Analysis (CDA). The research data consist of articles, provisions, and statements related to social welfare in the officially enacted text of the Seventh Development Plan, which were purposively identified and analyzed. The findings indicate that, at the descriptive level, the discourse of the Seventh Development Plan is characterized by the predominance of concepts associated with economic efficiency, fiscal sustainability, targeting mechanisms, and data-driven governance. Terms such as productivity, structural reforms, popularization, and cost pricing occupy a prominent position within the text. At the interpretative level, welfare policies have increasingly been redefined through mechanisms of eligibility assessment, targeted identification of beneficiary groups, and the participation of multiple state and non-state actors. Moreover, the expanded use of information systems and databases reflects the strengthening of a data-based model of welfare governance. At the explanatory level, the findings suggest that the Seventh Development Plan is moving toward a model of welfare policymaking in which the state, rather than directly providing services, places greater emphasis on regulation, institutional coordination, and the utilization of the capacities of the private sector, public institutions, and civil society organizations. Overall, the study concludes that the welfare discourse embedded in the Seventh Development Plan reflects a gradual transition from a provider-oriented welfare state toward a regulatory, data-driven, and multi-actor welfare regime. While such a transformation may enhance the efficiency and targeting of welfare policies, it simultaneously raises important questions concerning distributive justice, social inclusion, privacy protection, and the balance between economic efficiency and citizens' social rights.</p><p>برنامه‌های توسعه، مهم‌ترین اسناد سیاست‌گذاری کلان در ایران محسوب می‌شوند و بازنمایی آنها از مفهوم رفاه، نقش دولت و سازوکارهای حمایت اجتماعی می‌تواند جهت‌گیری نظام رفاهی کشور را در دوره‌های آتی شکل دهد. هدف این پژوهش، تحلیل گفتمان انتقادی سیاست‌های رفاهی در قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از چارچوب سه‌سطحی تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل مواد، احکام و گزاره‌های مرتبط با حوزه رفاه اجتماعی در متن مصوب برنامه هفتم پیشرفت است که به شیوه هدفمند استخراج و تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در سطح توصیف، گفتمان برنامه هفتم از غلبه مفاهیم مرتبط با کارایی اقتصادی، پایداری مالی، هدفمندسازی و حکمرانی داده‌محور برخوردار است و واژگانی نظیر «بهره‌وری»، «اصلاحات ساختاری»، «مردمی‌سازی» و «قیمت تمام‌شده» جایگاه برجسته‌ای در متن برنامه دارند. در سطح تفسیر، سیاست‌های رفاهی بیش از گذشته در چارچوب سازوکارهای استحقاق‌سنجی، شناسایی هدفمند گروه‌های مشمول و مشارکت بازیگران متعدد دولتی و غیردولتی بازتعریف شده‌اند. همچنین، گسترش بهره‌گیری از سامانه‌های اطلاعاتی و پایگاه‌های داده، بیانگر تقویت الگوی حکمرانی رفاهی مبتنی بر داده است. در سطح تبیین، یافته‌ها حاکی از آن است که برنامه هفتم به سمت الگویی از سیاست‌گذاری رفاهی حرکت می‌کند که در آن دولت بیش از ایفای نقش مستقیم در ارائه خدمات، بر تنظیم‌گری، هماهنگی نهادی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، نهادهای عمومی و سازمان‌های مردمی تأکید دارد. در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که گفتمان رفاهی برنامه هفتم بیانگر گذار تدریجی از الگوی دولت رفاه متصدی به سوی الگویی تنظیم‌گر، داده‌محور و چندکنشگر است؛ الگویی که در کنار ظرفیت‌هایی نظیر افزایش کارایی و هدفمندی سیاست‌های رفاهی، می‌تواند پرسش‌هایی را در زمینه عدالت توزیعی، شمول اجتماعی، حفظ حریم خصوصی و توازن میان کارآمدی اقتصادی و حقوق رفاهی شهروندان مطرح سازد.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54349مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Assessing tax culture using behavioral patternsسنجش فرهنگ مالیاتی با بکارگیری الگوهای رفتاری221244faرضاسلیمی چنارگروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران رسول عبدیگروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران.عسگرپاک مرامگروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایرانمهدیزینالیگروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 20251112<p>Tax culture can be considered as a set of perception, insight and reaction of individuals towards the tax system. This way of thinking is definitely related to a suitable law and also the performance of tax officials in applying the law to taxpayers. It is certain that the tax culture is influenced by the general culture of the society, how people relate, and it is also influenced by the ideological, political and economic factors of the society. The purpose of this research is to measure the tax culture by using behavioral patterns. And in terms of method, it is a descriptive-correlational research. In this research, library and field methods were used to collect data. The statistical population in the quantitative part of the research included the members of the public accountants' society of Iran, which was selected by simple random method as a statistical sample of 423 people using the software to determine the sample size (Sample Power). The measuring tool in the quantitative section was a questionnaire (extracted from the qualitative section) with a five-point Likert scale. First, the measurement models were checked and the validity and reliability of the measurement tools were confirmed, then the hypotheses extracted in the qualitative part of the research were analyzed using structural equation modeling with the help of SmartPLS3 and Spss24 software. The findings of the research showed that causal conditions have a significant impact on tax culture, tax culture and contextual and intervening factors on strategies.</p><p>فرهنگ مالیاتی را می‌توان مجموعه‌ای از طرز تلقی، بینش و عکس العمل اشخاص در قبال سیستم مالیاتی دانست. این طرز تلقی به طور قطع با یک قانون مناسب و نیز عملکرد مأموران مالیاتی در به کارگیری قانون در مراجعه به مؤدیان نقش اساسی دارد. مسلم است فرهنگ مالیاتی، متأثر از فرهنگ عمومی جامعه، چگونگی روابط مردم و نیز متأثر از عوامل ایدئولوژیکی، سیاسی و اقتصادی جامعه است. هدف از این تحقیق، سنجش فرهنگ مالیاتی با بکارگیری الگوهای رفتاری است. و از نظر روش یک تحقیق توصیفی- همبستگی می باشد. در تحقیق حاضر برای گردآوری داده ها از روش کتابخانه‌ای و میدانی بهره گرفته شد. جامعه آماری در بخش کمی پژوهش شامل اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران بوده، که با استفاده از نرم افزار تعیین حجم نمونه(سمپل پاور) تعداد 423 نفر به عنوان نمونه آماری به روش تصادفی ساده انتخاب گردید. ابـزار اندازه¬گیری در بخش کمّی، پرسشنامه (استخراج شده از بخش کیفی) با مقیاس پنج گزینه¬ای لیکرت بوده است. ابتدا مدل‌های اندازه‌گیری بررسی شده و روایی و پایایی ابزار اندازه‌گیری مورد تأیید قرار گرفته، سپس فرضیات استخراج شده در بخش کیفی پژوهش، با استفاده از مـدل‌سـازی معادلات ساختاری به کمک نرم‌افزارهایSmartPLS3 و Spss24 مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان دادند که شرایط علّی بر فرهنگ مالیاتی، فرهنگ مالیاتی و عوامل زمینه ای و مداخله گر بر راهبردها تاثیر معناداری دارند.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54350مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Environmental security and cooperation and peace in the Persian Gulfامنیت زیست محیطی و همکاری وصلح در خلیج فارس245269faفاطمهزارع پیرحاجیگروه غلوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران0009000333922175جلالدهقانی فیروزآبادیگروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. محمد یوسفی جویباریگروه علوم سیاسی روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.20251025<p>Environmental protection requires maintaining regional peace. In recent decades, the emergence of new environmental crises in the Persian Gulf, such as climate change, water tensions, and unsustainable development, have created major challenges for human security. This research seeks to answer the question of how environmental security can affect the discourse of regional cooperation to achieve lasting peace in the Persian Gulf. In response, this hypothesis is proposed that securitization regarding environmental crises can be a strategy to achieve peace. to be sustainable in the tense environment of the Persian Gulf where border disputes and security conflicts are an all-encompassing approach. This article considers this type of interaction against new security threats as part of regional and international cooperation and achieving sustainable peace, and its solutions from the point of view of environmental security look into it.The method of the research is analytical-explanatory and as a goal, it is tried to pay attention to the correlation between environmental security and cooperation and peace in the Persian Gulf. The general result of the article also shows that creating a discourse on the security of environmental threats can increase the level of cooperation between the governments of the region. To improve bilateral and multilateral ways to deal with the growing threats and to protect the environment and sustainable fraternal use of natural resources.</p><p>حفاظت از محیط‌زیست مستلزم حفظ صلح منطقه‌ای اسـت در دهه های اخیر با پدیداری بحران های نوین زیست محیطی درخلیج فارس مانند تغییر اقلیم، تنش‌های آبی و توسعه ناپایدار چالش های اساسی برای امنیت انسانی ایجاد کرده است. این پژوهش درپی پاسخ این پرسش که امنیت زیست محیطی چگونه می تواند بر گفتمان همکاری منطقه‌ای برای رسیدن به صلح پایدار در خلیج‌فارس تاثیر بگذارد.در پاسخ، این فرضیه مطرح می شودکه امنیتی سازی در خصوص بحران های زیست محیطی می تواند راهبردی برای رسیدن به صلح پایدار در محیط پر تنش خلیج فارس که مناقشات مرزی و جدال‌های امنیتی رویکرد فراگیر است،گردد.نوشتار حاضر این نوع تعامل را در برابر تهدیدهای امنیتی نوین را مشمول همکاری منطقه‌ای و بین‌المللی و رسیدن به صلح پایدار دانسته و راهکارهای آن را در دیدگاه امنیت زیست‌محیطی بررسی می‌کند.روش پژوهش تحلیلی-تبیینی است و به عنوان هدف، تلاش می شود تا به رابطه همبستگی بین امنیت زیست محیطی و همکاری وصلح درخلیج فارس توجه شود، نتیجه کلی مقاله نیز نشان میدهد که گفتمان سازی در امنیتی کردن تهدیدهات زیست‌محیطی می‌تواند سطح همکاری دولت‌های منطقه از راه‌های دوجانبه و چندجانبه برای مقابله با تهدیدهای فزایند وحفاظت از محیط‌زیست و بهره برادری پایدار از منابع طبیعی را بهبود بخشد.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54351مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریراهبرد توسعه1735-24602285202683Ethical Challenges of Artificial Intelligence in Cyberspace and Strategies for Their Governanceچالشهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی درفضای مجازی و راهکارهای کنترل آن270305faامید علیمسعودیرئیس دانشکده فرهنگ و ارتباطات و مدیر گروه ارتباطات اجتماعی و عضو هیات علمی خاطره اسدیدانشجوی دکتری علوم ارتباطات دانشکده فرهنگ وارتباطات دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران. 20251027<p>The rapid advancement of Artificial Intelligence (AI)-based technologies in cyberspace has introduced new dimensions of ethical challenges for contemporary societies. This study aims to identify and analyze these challenges and to propose appropriate strategies for their governance and management by examining both the theoretical and practical dimensions of AI ethics. The research adopts a descriptive–analytical approach based on documentary sources and a comprehensive review of previous studies. The findings indicate that violations of privacy and human dignity, algorithmic bias, the lack of transparency in the decision-making processes of intelligent systems, and threats to employment security constitute the most significant ethical concerns associated with AI technologies. The results further suggest that developing clear legal and ethical frameworks, enhancing media and digital literacy across society, and establishing effective oversight mechanisms for AI systems can substantially mitigate their adverse consequences. Furthermore, integrating Islamic ethical principles into the design and application of intelligent systems can promote justice, accountability, and the protection of human values in the digital environment. Overall, this study emphasizes that the sustainable development of AI technologies is unattainable without adherence to ethical and cultural principles. Integrating technological innovation with human values provides a reliable pathway for the responsible and beneficial use of this emerging technology.</p><p>رشد سریع فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در فضای مجازی، ابعاد تازه‌ای از چالش‌های اخلاقی را پیش روی جوامع بشری قرار داده است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل این چالش‌ها و ارائه راهکارهای کنترل و مدیریت آن‌ها، به بررسی ابعاد نظری و عملی اخلاق هوش مصنوعی پرداخته است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع اسنادی و مطالعات پیشین انجام گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسائلی چون نقض حریم خصوصی و کرامت انسانی، سوگیری‌های الگوریتمی، نبود شفافیت در فرآیند تصمیم‌گیری سامانه‌های هوشمند، و تهدید امنیت شغلی از مهم‌ترین دغدغه‌های اخلاقی در این زمینه‌اند. بر اساس نتایج، تدوین چارچوب‌های قانونی و اخلاقی روشن، ارتقای سواد رسانه‌ای و دیجیتال در جامعه، و ایجاد نظام نظارتی دقیق بر عملکرد هوش مصنوعی می‌تواند به کاهش پیامدهای منفی آن کمک کند. همچنین، به‌کارگیری اصول اخلاقی اسلامی در طراحی و استفاده از سامانه‌های هوشمند، زمینه‌ساز تقویت عدالت، مسئولیت‌پذیری و صیانت از ارزش‌های انسانی در فضای دیجیتال است. در مجموع، پژوهش حاضر تأکید دارد که توسعه پایدار فناوری هوش مصنوعی بدون توجه به اصول اخلاقی و فرهنگی، ممکن نیست و تلفیق دانش فنی با ارزش‌های انسانی می‌تواند راهی مطمئن برای بهره‌مندی سالم از این فناوری نوظهور باشد.</p>http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/54352