طراحی مدل کاربردپذیری فناوری بلاک چین در کسب و کارهای مجازی
محورهای موضوعی : اقتصادینوید رضاقلیزاده 1 , مهدی افضلی 2 * , آزاده پورکبیریان 3
1 - مدیریت فناوری اطلاعات، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
2 - گروه کامپیوتر، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
3 - گروه کامپیوتر، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
کلید واژه: فناوری بلاک چین, کسب و کارهای مجازی, روش داده بنیاد, الگوی استراوس و کوربین, مدلسازی معادلات ساختاری.,
چکیده مقاله :
در طی سالهای اخیر پژوهش پیرامون فناوری بلاکچین و کاربردهای آن در زمینه های مختلف گسترش یافته و منجر به خلق دانش گسترده، متنوع و پراکنده ای در این حوزه شده است. هدف پژوهش حاضر طراحی مدل استفاده از فناوری بلاکچین در کسب و کارهای مجازی می باشد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و کمی در دو مرحله انجام شد. بدین ترتیب که در مرحله اول، بخش کیفی به روش داده بنیاد انجام گرفت. در بخش کیفی نمونه گیری با روش هدفمند از نوع گلوله برفی انجام شد که شامل 12 نفر از خبرگان حوزه دانشگاهی بودند. جمع آوری داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و بررسی اسناد و بر مبنای رهیافت نظام مند استراوس و کوربین (کدگذاری باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. مدل استخراج شده نشان می دهد که با توجه به روند پژوهش، 4 عامل فناورانه، اقتصادی و بازاری، نهادی و سیاسی، مکمل و غیرقطعی زمینه ساز استفاده از فناوری بلاکچین در کسب و کارهای مجازی هستند و برای اجرای موفق آن باید از استراتژی های شفاف سازی و اعتمادسازی، مالکیت دیجیتال و توکن سازی، هوشمندسازی و اتوماسیون، اقتصاد مشارکتی و حکمرانی غیرمتمرکز استفاده نمود. به علاوه، قوانین و مقررات، پیشرفتهای فناوری، فرهنگ عمومی و پذیرش اجتماعی و فشار رقابتی و تحول صنعت، جزء شرایط زمینه ای است که موجب تسهیل فرآیند می شوند و دسترسی به انواع منابع و مشکلات کلان و ساختاری، جزء شرایط مداخله گر است که در فرایند دخالت می نماید؛ نهایتاً اینکه پیامد استفاده از فناوری بلاکچین در کسب و کارهای مجازی، شامل حوزه های ثبت نام، هویت، قراردادهای هوشمند، زیرساخت پرداخت و کاربردهای ترکیبی می باشد. در مرحله دوم، بخش کمی پژوهش، با استفاده از روش مدلسازی معادلات ساختاری انجام گرفت. در این بخش، تعداد 217 نفر از فعالان فناوری بلاکچین در کسب و کارهای مجازی در سطح شهر تهران به عنوان نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شدند. در راستای اعتبارسنجی مدل پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته میان نمونه آماری توزیع و پایایی و روایی پرسشنامه بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. در نهایت با بهره گیری از نرم افزار SMART.PLS و استفاده از مدل معادلات ساختاری، اعتبار مدل استخراجی پژوهش آزمون و تأیید گردید.
In recent years, research on blockchain technology and its applications in various fields has developed, and the results have led to the creation of diverse and scattered knowledge in this field. The goal of this study is to design a model for the use of blockchain technology in virtual businesses. The present study was conducted in two stages with a qualitative and quantitative approach. Thus, in the first stage, the qualitative part was conducted using the data-driven method. In the qualitative section, sampling was carried out using a purposeful snowball method, which included 12 academic experts. Data were collected through semi-structured interviews and document review and analyzed based on Strauss and Corbin's systematic approach (open, axial, and selective coding). The extracted model shows that, according to the research process, four factors: technological, economic and market, institutional and political, complementary, and uncertain, are the basis for the use of blockchain technology in virtual businesses. And for its successful implementation, strategies of transparency and trust building, digital ownership and tokenization, intelligence and automation, collaborative economy, and decentralized governance must be used. In addition, laws and regulations, technological advances, public culture and social acceptance, and competitive pressure and industry evolution are among the background conditions that facilitate the process. And access to various resources and macro and structural problems are among the intervening conditions that interfere with the process. Ultimately, the implications of using blockchain technology in virtual businesses include the areas of registration, identity, smart contracts, payment infrastructure, and hybrid applications. In the second stage, the quantitative part of the research was conducted using the structural equation modeling method. In the second stage, the quantitative part of the research was conducted using the structural equation modeling method. In this section, 217 blockchain technology activists in virtual businesses in Tehran were selected as a statistical sample using the Cochran formula. In order to validate the research model, a researcher-made questionnaire was distributed among the statistical sample, and the reliability and validity of the questionnaire were examined and confirmed. Finally, using SMART.PLS software and structural equation modeling, the validity of the extracted research model was tested and confirmed.
منابع:
آبدارزاده، پدرام؛ روشندل اربطانی، طاهر؛ کیماسی، مسعود (1400). مدلسازی وضعیت حکمرانی خوب الکترونیک در فضای کسب و کار مجازی در صنعت بیمه، مدیریت بازرگانی، 13(4): 885-864.
اشیری، سعید؛ هاشمیان، سید محمدحسین؛ اسلامی تنها، علی اصغر (1402). دلالت های سیاستی کاربرد بلاکچین در سیاست گذاری فرهنگی، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، 10(21): 38-8.
ایمان خان، نیلوفر (1397). کسب و کار الکترونیکی و عملکرد بنگاه های نوظهور. مدلسازی اقتصادی. 12(1): 105-83.
خاتمی فیروزآبادی، سید محمدعلی؛ عسگری مهر، مسعود؛ مرتاض هجری، فرخنده (1397). راهکارهای توسعه کسب و کارهای الکترونیک در چارچوب تسهیل و ارتقای فضای کسب و کار، پژوهشنامه اقتصادی، 18(68): 290-253.
دهبسته، کبری؛ پورابراهیمی، علیرضا؛ افشار کاظمی، محمدعلی؛ والمحمدی امامچائی، چنگیز (1399). طراحی مدل کسب و کار مبتنی بر فناوری بلاکچین در کشورهای در حال توسعه با استفاده از متد کیفی تحلیل محتوا (مطالعه موردی در اپراتور تلفن همراه ایران(. فصلنامه بهبود مدیریت. 14(2): 169-147.
صغیری، بهراد؛ وحید، هادی (1401). ضرورت مقررات گذاری بین المللی در حوزه بلاکچین و دارایی های رمزنگاری شده، فصلنامه تحقیقات حقوقی، 25: 271-245.
قاسم زاده ده ابادی، عارفه (1403). بکارگیری اینترنت اشیاء و بلاکچین در قراردادهای هوشمند. فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات، 5(2): 59-51.
مهرفاضلی، فری؛ محمودی، احمد؛ عسکریان، فریبا (1403). فناوری بلاکچین: مزایا، چالش ها و راهبردهای توسعه آن در بخش خدمات صنعت ورزش. نشریه مدیریت ورزشی. مقاله آماده انتشار.
میش مست هراتی، خشایار؛ موسوی، سید علیرضا؛ حیدرزاده هنزایی، کامبیز؛ عبدالوند، محمدعلی (1402). واکاوی پیشایندها و پیامدهای کسب وکار تجاری هوشمند مبتنی بر بلاکچین با استفاده از رویکرد مرور نظام مند پیشینه. بررسی های بازرگانی، 118: 134-115.
نوروزی، احمد؛ منظور، داوود(1398). کاربردهای فناوری بلاکچین در کسب و کارهای صنعت انرژی: فرصتها و چالش ها. نشریه انرژی ایران. 22(2): 58-23.
والافر، امیر؛ ملکی مین باش رزگاه، مرتضی؛ زارعی، عظیم؛ فیض، داود (1403). بازاریابی دیجیتال مبتنی بر فناوری بلاکچین با تمرکز بر حکمرانی ( مورد مطالعه: صنعت هوانوردی). فصلنامه آماد و فناوری دفاعی، 6(21): 192-162.
Aydiner, A.S.(2021). New Approach to A Disruptive Business Model with Dynamic Capability under the Blockchain Technology. In Management Strategies to Survive in a Competitive Environment: How to Improve Company Performance; Springer: Cham, Switzerland; pp. 17–32.
Bürer, M.J.; de Lapparent, M.; Pallotta, V.; Capezzali, M.; Carpita, M.(2019). Use cases for Blockchain in the Energy Industry Opportunities of emerging business models and related risks. Comput. Ind. Eng, 137, 106002.
Chao, Y.; Goli, A. (2024). Integrating Blockchain Technology in Business Models for Sustainable Innovation. Sustainability 2024, 16, 7217. https:// doi.org/10.3390/su16167217.
Chen, Y.; Bellavitis, C.(2020). Blockchain disruption and decentralized finance: The rise of decentralized business models. J. Bus. Ventur. Insights 2020, 13, e00151.
Chong, A.Y.L.; Lim, E.T.K.; Hua, X.; Zheng, S.; Tan, C.W. (2019). Business on chain: A comparative case study of five blockchain-inspired business models. J. Assoc. Inf. Syst, 20, 1308–1337.
Firica, O.(2017). Blockchain technology: Promises and realities of the year 2017. Qual. Access Success, 18, 51.
Kewell, B.; Adams, R.; Parry, G.(2017). Blockchain for good? Strateg. Chang, 26, 429–437.
Kimani, D.; Adams, K.; Attah-Boakye, R.; Ullah, S.; Frecknall-Hughes, J.; Kim, J.(2020). Blockchain, business and the fourth industrial revolution: Whence, whither, wherefore and how? Technol. Forecast. Soc. Chang, 161, 120254.
Lee, J.Y. (2019). A decentralized token economy: How blockchain and cryptocurrency can revolutionize business. Bus. Horiz, 62, 773–784.
Mariappan, S.(2019). Blockchain technology: Disrupting the current business and governance model. Int. J. Recent Technol. Eng, 8, 6285–6292.
Marikyan, D.; Papagiannidis, S.; Rana, O.F.; Ranjan, R.(2022). Blockchain: A business model innovation analysis. Digit. Bus, 2, 100033.
Nowi´ nski,W.; Kozma, M.(2017). How can blockchain technology disrupt the existing business models? Entrep. Bus. Econ. Rev, 5, 173–188.
Nwaiwu, F.(2018). Review and Comparison of Conceptual Frameworks on Digital Business Transformation. J. Compet, 10, 86–100.
Oh, J.; Shong, I. (2017). A case study on business model innovations using Blockchain: Focusing on financial institutions. Asia Pac. J. Innov. Entrep, 11, 335–344.
Reinartz, W.; Wiegand, N.; Imschloss,(2019). M. The Impact of Digital Transformation on the Retailing Value Chain. Int. J. Res. Mark, 36, 350–366.
Sharma, J.; Taherdoost, H.(2021). Impact of Blockchain Technology on the Development of E-Businesses. In Proceedings of the International Conference on Advances in Data Computing, Communication and Security (I3CS), National Institute of Technology, Kurukshetra, India, 8–10 September 2021; Springer: Singapore, 2021.
Taherdoost, H.; Madanchian, M. (2023). Blockchain-Based New Business Models: A SystematicReview. Electronics 2023, 12, 1479.
Vaska, S.; Massaro, M.; Bagarotto, E.M.; Dal Mas, F.(2021). The Digital Transformation of Business Model Innovation: A Structured Literature Review. Front. Psychol, 11, 3557.
Viriyasitavat, W.; Xu, L.D.; Bi, Z.; Pungpapong, V.(2019). Blockchain and Internet of Things for Modern Business Process in Digital Economy—The State of the Art. IEEE Trans. Comput. Soc. Syst, 6, 1420–1432.