بررسی مقیاس- زمان میان نرخ ارز و کسری بودجه در اقتصاد ایران
محورهای موضوعی : اقتصادییزدان گودرزی فراهانی 1 * , امیدعلی عادلی 2 , احسان محمدرضا خانی 3
1 - گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم
2 - دانشیار دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه قم
3 - کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران.
کلید واژه: کسری بودجه, نرخ ارز, تورم, رویکرد مقیاس – زمان.,
چکیده مقاله :
در بسیاری از کشورهای در حال توسعه از کسری بودجه به عنوان ابزار سیاست مالی استفاده میکنند و رابطه کسری بودجه دولت و نرخ ارز یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث و تحقیق در اقتصاد کلان است. بنابر آنچه مطرح شد ارتباط پیچیده و عمیقی میان نوسانات کسری بودجه دولت، نرخ ارز و تورم وجود دارد. بنابراین شناسایی و شناخت عامل اصلی انتقال و دریافت نوسان با توجه به دوره زمانی بروز نوسانات بسیار حائز اهمیت است. این پژوهش با هدف بررسی مقیاس – زمان میان نرخ ارز و کسری بودجه در اقتصاد ایران صورت گرفته است. در این مطالعه از اطلاعات آماری بازه زمانی 1385-1402 و روش تجزیه موجک استفاده شد. نتایج ارائهشده نشاندهنده تغییرات قابل توجه در دو شاخص کلیدی اقتصادی، یعنی نرخ ارز و کسری بودجه هستند. علاوه بر این نتایج بیانگر وجود رابطه علّی بین متغیرهای نرخ تورم، کسری بودجه دولت و نرخ ارز در اقتصاد ایران بوده است. بر اين اساس با توجه به وجود رابطه بين كسري بودجه و نرخ ارز در كشور توصيه مي¬شود كه دولت در سياست¬هاي مالي خود انضباط بيشتري داشته باشد تا در صورت بروز كسري بودجه راهكارهاي مختل كننده بازار به منظور تامين كسري بودجه كه منجر به نوسان در نرخ ارز مي¬شود را اجرا نكند.
In many developing countries, the budget deficit is used as a fiscal policy tool, and the relationship between the government budget deficit and the exchange rate is one of the most important topics discussed and researched in macroeconomics. According to what has been discussed, there is a complex and deep relationship between the fluctuations of the government budget deficit, the exchange rate, and inflation. Therefore, identifying and understanding the main factor of transmitting and receiving fluctuations with respect to the time period of fluctuations is very important. This research aims to study the time-scale between the exchange rate and the budget deficit in the Iranian economy. In this study, statistical data for the period 2007-2022 and the wavelet decomposition method were used. The results presented indicate significant changes in two key economic indicators, namely the exchange rate and the budget deficit. In addition, the results indicate the existence of a causal relationship between the variables of the inflation rate, the government budget deficit, and the exchange rate in the Iranian economy. Accordingly, given the relationship between budget deficit and exchange rate in the country, it is recommended that the government be more disciplined in its fiscal policies so that in the event of a budget deficit, it does not implement market-distorting strategies to finance the budget deficit, which leads to fluctuations in the exchange rate.
اصغرپور، حسین، رضایی، صادق، حمیدی رزی، داود و حیدری، منصور. (1401). بررسی اثرات متقابل سیستم ارزی و تورم بر رشد اقتصادی ایران. پژوهشنامه بازرگانی، 26(104)، 47-74.
امیدی، وحید، گودرزی فراهانی، یزدان و رودری، سهیل. (1402). بررسی ارتباط چندکی متغیر در زمان میان نرخ ارز، کسری حساب جاری، کسری بودجه دولت و تورم در اقتصاد ایران. مدلسازی اقتصادسنجی, 8(1), 129-157.
ایزدخواستی، حجت. (1397). اثرات پویای درآمدهای نفتی بر رفتار دولت در تخصیص هزینههای مصرفی عمومی و دفاعی. سیاستهای راهبردی و کلان، 6(21)، 140-160.
باستانزاد، حسین و داودی، پدرام. (1401). بررسی بحرانهای ارزی در اقتصاد ایران با استفاده از الگوی هشدار زودهنگام. پژوهشنامه بازرگانی، 26(103)، 29-76.
باقرپور اسکویی، الناز و شاکری، عباس. (1402). تحلیل رابطه تورم و کسری بودجه دولت در اقتصاد ایران: رویکرد همدوسی موجکی. دو فصلنامه توسعه علوم انسانی، 4(8)، 27-44.
حاج امینی، مهدی. (1398). فراتحلیل کیفی نقش اصلاحات بودجه ای در مهار تورم متوسط مزمن اقتصاد ایران. پژوهشهای اقتصادی ایران، 24(80)، 151-202.
زروکی، شهریار، یوسفی بارفروشی، آرمان و مقدسی سدهی، اکرم. (1399). آزمون اثر تانزی و پاتینکین در اقتصاد ایران. فصلنامه تحقیقات اقتصادی، 55(2)، 347-372.
ساعدی سارخانلو علیرضا، درگاهی حسن (1400). تبیین عوامل مؤثر بر کسری بودجه در ایران با تأکید بر مؤلفه های اقتصادی و اقتصاد سیاسی فصلنامه برنامه ریزی و بودجه، ۲۶(۱)، ۳۲-۵.
صبوری دیلمی، محمد حسن، الهی، ناصر، کیاالحسینی، سید ضیاءالدین و یوسفی شیخ رباط، محمدرضا. (1400). فرضیه وجود چرخه تشدیدشونده نرخ ارز-تورم در ایران: رویکرد MSBVAR . دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاستهای اقتصادی، 8(1)،. 7-30.
صمصامی مزرعه آخوند حسین، بختیاری احمد (1401). بررسی اثرات تامین کسری بودجه بخش دولتی از سیستم بانکی: شواهدی از الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی. تحقیقات مدلسازی اقتصادی، ۱۳(۴۹)، ۱۱۲-۱۵۲.
عسگری، حشمت اله و مریدیان، علی. (1402). بررسی علیت پویا بین کسری بودجه (BD) و کسری حساب جاری (CAD) در چارچوب مدل مندل- فلمینگ در ایران: رویکرد پنجره رولینگ بوت استرپ، فصلنامه مطالعات اقتصادی ایرانیان، 12(1)، 7-29.
کاظم زاده، اعظم، کریمی پتانلار، سعید و جعفری صمیمی، احمد. (1399). تحلیلی از اثر تنزی و اثر ضدتنزی در اقتصاد ایران: رویکرد مبدل موجک گسسته و الگوی خودرگرسیون برداری آستانه ای. پژوهشنامه اقتصاد کلان، 15(29)، 13-37.
محمدی، حسین و توحیدی، امیر حسین. (1392). بررسی تجربی ارتباط کسری حساب جاری و کسری بودجه دولت در ایران و منتخبی از کشورهای در حال توسعه. فصلنامه اقتصاد مقداری، 10(1)، 105-129.
منتظری شورکچالی، جلال، زاهدغروی، مهدی و احسانی، مجتبی (1400). تورم و کسری بودجه در اقتصاد ایران: رهیافت علیت گرنجر مارکوف سوئیچینگ، اقتصاد کاربردی، 11(38)، 53-69.
منصوری، سید امین و فرازمند، حسن. (1399). شناسایی بهترین نوع موجک در تحقیق های اقتصادی: مطالعه موردی-چرخه های تجاری در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، 17(3)، 43-68.
Ahmed, S., & Avrindeh, D. (2019). The Relationship Between Budget Deficits & Inflation: Empirical Evidence From African Countries. (2023). Journal of Namibian Studies : History Politics Culture, 33, 3991-4009.
Durguti , E., Kryeziu, N., & Gashi, E. (2020). How Does the Budget Deficit Affect Inflation Rate-Evidence from Western Balkans. International Journal of Finance & Banking Studies, Center for the Strategic Studies in Business and Finance, 9(1), 1-10.
Ganchev, G. (2010). The twin deficit hypothesis: the case of Bulgaria. Financial Theory and Practice, 34, 357-377.
Helmy, H. E. (2018). The twin deficit hypothesis in Egypt. Journal of Policy Modeling, 40(2), 328-349.
Liu, H., & Ren, J. (2024). Do budget deficits cause current account deficits? a re-evaluation utilizing military expenditures as an instrumental variable. PLoS ONE 19(10): e0311664. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0311664.
Mehta, D. & Mallikarjun, M. (2023). Impact of fiscal deficit and trade openness on current account deficit in India: new evidence on twin deficits hypothesis. EconomiA, 24(2), 172-188. https://doi.org/10.1108/ECON-07-2022-0091
Rajakaruna, I., & Suardi, S. (2021). The dynamic linkages between current account deficit and budget balance deficit in the South Asian region. Journal of Asian Economics, 77(4), 89-102.