واکاوی تاثیرات ناشی از بحران کووید 19 بر متغیرهای اقتصاد گردشگری مطالعه موردی: امام زاده صالح تهران
محورهای موضوعی : فرهنگیمهسا سادات مرادی حسین زاده 1 * , میثم موسائی 2
1 - دانشجوی دانشگاه تهران، عضو دفتر مرکزی جهاددانشگاهی
2 - استاد، علوم اقتصادی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
کلید واژه: کسب و کار, گردشگری مذهبی, اقتصاد گردشگری, بحران کووید19.,
چکیده مقاله :
اقتصاد توریسم به شدت تحت تأثیر همه‌گیری کرونا قرار گرفته بود که آسیب بی سابقه ای به بخش توریسم وارد کرد. بر همین اساس هدف این پژوهش واکاوی تاثیرات ناشی از بحران کووید 19 بر متغیرهای اقتصاد گردشگری کسب و کارهای اطراف امام زاده صالح است. روش پژوهش روش پيمايش، و داده‌ها نيز با ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. جامعه آماری صاحبان و شاغلان کسب و کارهای اطراف امام‌زاده صالح تجریش است که حدود 500 کسب و کار را شامل می‌شود. حجم نمونه برابر 116 نمونه است که با استفاده ازنرم افزار g*power محاسبه شد. روش انتخاب نمونه‌ها، روش نمونه‌گیری تصادفی است. یافته‌های حاصل از تحلیل فرضیات نشان دادند که وضعیت کلی کسب و کارهای اطراف امام‌زاده صالح دچار چالش جدی شده و به چندین متغیر اقتصادی کسب و کارهای اطراف امام زاده که در دوران کرونا نسبت به قبل تغییر داشته، پرداخته شده است. بر اساس نتایج مدلسازی متغیر تعداد مشتریان یا گردشگران کسب و کارها با ضریب 72/0 دارای بیشترین همبستگی با متغیر پنهان کسب و کارهای اطراف امام‌زاده است. به عبارت دیگر، برای تبیین متغیر پنهان کسب و کارهای اطراف امام‌زاده، بیشترین وزن را دارد. از طرفی میزان تنوع فعالیت‌های کسب و کار هم با ضریب 33/0 دارای کمترین همبستگی با نمرات کسب و کارها است و بر این اساس وزن کمتری در محاسبات مربوط به تبیین این متغیر داشته‌است. در کل مثبت بودن بارهای عاملی؛ میزان فروش، تعداد مشتریان و گردشگران، تعداد افراد به کار گرفته شده در کسب و کار، میزان سرمایه در گردش، میزان تنوع فعالیت‌های کسب و کار و میزان سودآوری به منزله اثر مستقیم بر متغیر کسب و کارها است و منفی بودن بارهای عاملی؛ تعداد افراد تعدیل شده در کسب و کار و میزان اجاره بها به منزله اثر معکوس این متغیرها بر کسب و کارهای اطراف امام‌زاده است.
The COVID-19 pandemic caused unprecedented disruption to the global tourism sector, significantly destabilizing the tourism economy. Consequently, this research aims to examine the impacts of the COVID-19 crisis on the economic variables of businesses operating in the vicinity of the Imamzadeh Saleh shrine. Utilizing a survey-based methodology, data were gathered through a self-administered questionnaire. The statistical population comprises approximately 500 owners and employees of enterprises surrounding Imamzadeh Saleh in Tajrish. A sample of 116 participants was determined using G*Power software, with a random sampling approach applied. Hypothesis testing reveals that the businesses surrounding Imamzadeh Saleh are facing critical challenges. The study evaluates several economic indicators that underwent significant shifts during the pandemic. Structural modeling results indicate that the “number of customers/tourists” variable possesses the highest correlation with the latent construct of “local businesses,” yielding a coefficient of 0.72, thereby serving as the most significant predictor. In contrast, “diversity of business activities” demonstrated the lowest correlation (0.33), exerting minimal influence on the construct’s explanation. In summary, the positive factor loadings—comprising sales volume, customer/tourist count, employment levels, capital turnover, activity diversity, and profitability—denote a direct impact on the businesses. Conversely, the negative factor loadings, specifically regarding workforce reductions (layoffs) and rental expenditures, indicate an inverse relationship with the economic vitality of businesses in the Imamzadeh Saleh area.
منابع
1. ابراهیمی، مهدی؛ ضرغام بروجنی، حمید و سخندان، الناز (1395). ارزیابی عملکرد فرآیند مدیریت بحران مقصدهای گردشگری. مطالعات مدیریت راهبردی، (28).
2. ایمانی خوشخو، محمد حسین و علیزاده، ولی (1392). اقتصاد گردشگری (مروری بر پیشینه تحقیق در خارج و داخل). گردشگری اوقات فراغت، (1).
3. جوان امانی، ودود و اکبری، حمید (1400). بررسی وضعیت رقابت پذیری گردشگری ایران در دوران کرونا با استفاده از روش تحلیل ساختاری (جامعه میزبان: ساکنین شهر رامسر). فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، (39).
4. دادورخانی، فضیله و موسوی، سمیه سادات (1401). تحلیل پیامدهای همه گیری کرونا بر اقتصاد روستایی. پژوهش های جغرافیای انسانی، (1).
5. داوری نژاد مقدم، مسعود و مزینانی، وحید (1393). گردشگری مذهبی و تاثیر آن بر اقتصاد شهر مشهد. همایش بین المللی علمی-راهبردی توسعه توریسم جمهوری اسلامی ایران: چالش ها و چشم‌اندازها، (1).
6. دهدهجانی، جواد؛ خلیلی، حسین و میرزا ابوالقاسمی، محمد صادق (1398). راهبردهای توسعه توریسم مذهبی مطالعه موردی: حرم مطهر حضرت بیبی حکیمه (س). فصلنامه علمی گردشگری شهری، (4).
7. رحیمی، فرشته (1401). بررسی تأثیر ویروس کرونا (COVID 19) بر توسعه اقتصادی صنعت گردشگری. فصلنامه اقتصاد کاربردی، (40).
8. طاهری نمهیل، ابراهیم (1392). بررسی پیامدهای ویروس کرونا بر اقتصاد ایران و جهان. حکمرانی متعالی، (2).
9. کشتکار، علیرضا؛ راعی دهقی، مسعود و توسلی نائینی، منوچهر (1402). بررسی فقهی حقوقی گردشگری مذهبی و آثار اقتصادی آن. فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، (2).
10. لوافان، علی (1400). آسیب شناسی تاثیر بحران ها به ویژه بحران تغییرات اقلیمی بر توسعه پایدار صنعت گردشگری. کنفرانس بین المللی مدیریت، گردشگری و تکنولوژی، (3).
11. محمودی، حمیده؛ قاسمی، مریم و شایان، حمید (1394). واکاوی اثرات توریسم مذهبی بر توسعه اقتصادی سکونتگاه های روستایی مورد مطالعه: حوزه نفوذ گردشگاهی شهر مشهد. فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، (20).
12. مسائلی، ارشک؛ سیف، یزدان؛ رحیمی، علیرضا و پورعزیزی، علی (1401). تاثیرات کرونایی بخش توریسم در تقاضای اقتصاد کلان ایران. فصلنامه علمی پژوهشی توریسم و توسعه، (2).
13. منتی، حسین (1399). بررسی اثرات ویروس کرونا کووید 19 بر اقتصاد جهانی. فصلنامه علمی تخصصی ارزیابی تاثیرات اجتماعی، (2).
14. مهرگان صومعه سرایی، بتول؛ آزاد غلامی خسمخی، فریدون و مهرگان صومعه سرایی، علیرضا (1401). تحلیل نقش گردشگری مذهبی در توسعه شهری (مطالعه موردی: اماکن مذهبی شهر رشت). مهندس جغرافیایی سرزمین، (2).
15. موید فر، سعیده (1397). ارزیابی فضاهای گردشگری شهر یزد با تاکید بر بحران های گردشگری. فصلنامه گردشگری شهری، (4).
16. یاوری گهر، فاطمه و منصوری موید، فرشته (1396). مدیریت بحران در صنعت گردشگری. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، (40).
17. Budovich, Sergeevna L. (2023). The impact of religious tourism on the economy and tourism industry. HTS Teologiese Studies / Theological Studies, 79.
18. Mróz, Franciszek (2021). The impact of COVID-19 on pilgrimages and religious tourism in Europe during the first six months of the pandemic. Journal of Religion and Health, 60.
19. Raj, R. and Griffin, K. (2020). Reflecting on the impact of Covid-19 on religious tourism and pilgrimage. International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, 8.