شناسایی ظرفیت‌های توسعه دریا محور در خلیج‌فارس با تحلیل ماتریس SWOT (مطالعه موردی استان بوشهر)
محورهای موضوعی : اقتصادیحمزه شیخیانی 1 , مجید قربانی 2 *
1 - دانش آموخته دکتری اقتصاد دانشگاه شیراز، پژوهشگر و مدرس دانشگاه، بوشهر، ایران
2 - گروه مدیریت و حسابداری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.
کلید واژه: خلیج فارس, توسعه دریامحور, دریا, ماتریس SWOT,
چکیده مقاله :
هدف از این پژوهش، شناسایی ظرفیت‌های توسعه دریا محور در خلیج فارس است. برای رسیدن به این هدف، از روش توصیفی‌تحلیلی و ابزار ماتریس SWOT استفاده شده است. به همین منظور با استفاده از نظرات 17 نفر از کارشناسان آشنا با حوزه دریا، نقاط قوت، ضعف، آسیب‌ها و تهدیدهای توسعه دریا محور در خلیج فارس شناسایی شده و به مطالعه موردی استان بوشهر پرداخته شده است. یافته¬های تحقیق نشان می‌دهد مهم‌ترین نقاط قوت توسعه دریا محور در استان بوشهر، وجود بنادر تجاری و صیادی و وجود زیرساخت‌های لازم برای صادرات و واردات محصولات شیلاتی و وجود 936 کیلومتر مرز دریایی و 707 کیلومتر مرز کرانه‌ای و بیشترین مرز دریایی کشور با خلیج‌فارس است. مهم‌ترین نقاط ضعف توسعه دریا محور در استان بوشهر نیز کمبود زیرساخت‌هایی مانند انرژی، آب و برق و نبود امکان حمل‌ونقل ریلی و مناسب‌نبودن راههای ارتباطی استان بوشهر به مرکز کشور است. مهم‌ترین فرصتهای توسعه دریامحور در استان بوشهر، امکان ایجاد مشاغل جدید و پایدار در زمینه فرآوری و بسته‌بندی محصولات شیلاتی و امکان توسعه مناطق گردشگری در سواحل استان و توان ایجاد گردشگری بین‌المللی است؛ مهم‌ترین تهدیدهای موجود نیز تخریب محیط‌زیست دریایی، آلودگی‌های ناشی از صنعت و کشاورزی، تغییرات اقلیمی، افزایش سطح دریا، افزایش غلظت دریا ناشی از آب‌شیرین‌کن‌ها و انباشت فلزات سنگین است.
The aim of this research is to identify the capacities of sea-based development in the Persian Gulf. To achieve this goal, the descriptive-analytical method and the SWOT matrix tool have been used. For this purpose, using the opinions of 17 experts familiar with the sea area, the strengths, weaknesses, damages and threats of sea-based development in the Persian Gulf have been identified and a case study of Bushehr province has been conducted. The research findings show that the most important strengths of sea-based development in Bushehr province are the existence of commercial and fishing ports and the existence of the necessary infrastructure for the export and import of fishery products and the existence of 936 km of maritime border and 707 km of coastal border, and the country's largest maritime border with the Persian Gulf. The most important weaknesses of sea-based development in Bushehr province are the lack of infrastructure such as energy, water and electricity, the lack of rail transport, and the inappropriateness of communication routes from Bushehr province to the center of the country. The most important opportunities for sea-based development in Bushehr province are the possibility of creating new and sustainable jobs in the field of processing and packaging of fishery products, the possibility of developing tourist areas on the coasts of the province, and the ability to create international tourism; the most important threats are the destruction of the marine environment, pollution from industry and agriculture, climate change, sea level rise, increased sea concentration due to desalination plants, and the accumulation of heavy metals.
منابع
1. تقوایی زحمت‌کش، شیوا. (1395). جغرافیای تاریخی بندر بوشهر . پژوهش در تاریخ . 7 (12): 37-54.
2. سبحانیان، محمدهادی؛ دسینه، مهدی؛ نجاتی، مهدی؛ بلاغی اینالو، یاسر. (1402). اقتصاد دريا محور؛ توليد، اشتغال و صادرات: رويكرد تعادل عمومي قابل‌محاسبه‌ی چند منطقه‌ای. اقیانوس‌شناسی. 14(56): 31 - 46.
3. قلی‌پور مقدم، فرید؛ اسماعیلی، رضا؛ هادی پیکانی، مهربان. (1401). مؤلفه‌های راهبردی مؤثر بر پایداری اجتماعی- فرهنگی سواحل مکران با رویکرد توسعه دریا محور. آموزش علوم دریایی. 9(2): 75-95.
4. کریمی‌پور، یداله؛ محمدی، حمیدرضا؛ عزیززاده طسوج، محسن؛ سلیم‌نژاد، ندیمه. (1395). تفاوت‌های راهبردی سواحل ایران. فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک. 12(41): 1-23.
5. محرابی، علیرضا؛ قامتی مجرد، کبری. (1400). تبیین مزایای نسبی حضور ایران در ژئواکونومی دریایی نظام بین‌الملل با تأکید بر خلیج فارس (مطالعه موردی استان بوشهر). مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری. 7(3): 1-24.
6. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1394). بررسی قابلیت های منطقه‌ای مبتنی بر اقتصاد دریا محور. تهران. دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
7. مقیمی، م. (1401). ۹ چالش زیست‌محیطی استان بوشهر. بازیابی‌شده از اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان بوشهر.
8. Akomolafe, D; Akande, S; Yerokun, O. (2022). Challenges and Prospects of the Deployment of Blue Economy in the Coastal Areas of Ondo State. Journal of Production, Operations Management and Economics. 2(3): 9-24.
9. Bethel, B; Buravleva, Y; Tang, D. (2021). Blue Economy and Blue Activities: Opportunities, Challenges, and Recommendations for The Bahamas. Researchgate. 13(10): 1-15.
10. Islam, M; Rahaman, M; Ahmed, Z. (2018). Blue Economy of Bangladesh: Opportunities and Challenges for Sustainable Development. Advances in Social Sciences Research. 5(8): 168-178.
11. Onguglo, B; Roberts, J; Razzaque, M. (2014). The Oceans Economy: Opportunities and Challenges for Small Island Developing States. United Nations Confernce On Trade And Development. (pp. 1-32). New York and Geneva: United Nations.
12. World Bank. (2017, june 6). The World Bank. Retrieved from:” What is the Blue Economy?”